Słownik
Elastyczność cenowa popytu: wzór, przykład i interpretacja
Elastyczność cenowa popytu mówi, o ile procent zmieni się sprzedaż, gdy cena zmieni się o 1%. Dla sprzedawcy to odpowiedź na pytanie, czy obniżka przyniesie więcej pieniędzy, czy tylko więcej pracy.
Definicja w jednym zdaniuElastyczność cenowa popytu mówi, o ile procent zmieni się sprzedaż, gdy cena zmieni się o 1%. Liczy się ją jako procentową zmianę popytu podzieloną przez procentową zmianę ceny.
Co to jest elastyczność cenowa popytu?
Elastyczność cenowa popytu to stosunek procentowej zmiany sprzedanej ilości do procentowej zmiany ceny. Prawie zawsze wychodzi ujemna, bo gdy cena spada, sprzedaż rośnie. Dlatego w praktyce patrzy się na jej wartość bez znaku: im większa, tym mocniej klienci reagują na cenę.
Wzór na elastyczność cenową popytu
Najprostszy wzór porównuje zmianę względem stanu wyjściowego:
o ile procent zmieniła się sprzedaż÷o ile procent zmieniła się cena=elastyczność
Na przykładzie: 2 → 3 sztuki dziennie, 119,00 → 104,97 zł
zmiana sprzedaży+50%÷zmiana ceny−11,79%=elastyczność−4,24
Wynik zależy od tego, czy liczysz od ceny wyjściowej, czy od nowej. Żeby tego uniknąć, stosuje się metodę łukową (punkt środkowy), w której zmianę dzieli się przez średnią z obu wartości:
Metoda łukowa
zmiana sprzedaży względem średniej z „przed” i „po”÷zmiana ceny względem średniej z „przed” i „po”=elastyczność
Przykład: obniżka na Empiku
Przykład ilustracyjny. Oferta kosztowała 119,00 zł i sprzedawała 2 sztuki dziennie. Po obniżce do 104,97 zł sprzedaje 3 sztuki dziennie.
| Metoda | Zmiana ceny | Zmiana sprzedaży | Elastyczność |
|---|---|---|---|
| Prosta (od wartości wyjściowej) | −11,79% | +50,00% | −4,24 |
| Łukowa (od średniej) | −12,53% | +40,00% | −3,19 |
Przychód dzienny wzrósł z 238,00 zł (2 × 119,00) do 314,91 zł (3 × 104,97). Przychód to jednak nie zysk. Na każdej sztuce zostaje teraz mniej, więc o tym, czy obniżka się opłaciła, decyduje marża. Policzysz to w kalkulatorze prowizji Empik, a wzór na próg cenowy znajdziesz we wpisie o cenie minimalnej.
Elastyczny popyt a zysk: ten sam przykład
Załóżmy, że to drewniana zabawka z wpisu o cenie minimalnej: koszt 60 zł netto, wysyłka 12 zł, opakowanie 1,50 zł, prowizja Empiku 12% netto i 2% rezerwy na zwroty. Z każdej złotówki ceny zostaje wtedy około 0,68 zł, a od tego trzeba odjąć 73,50 zł kosztów na sztukę.
| Cena | Zysk na sztuce | Sztuk dziennie | Zysk dziennie |
|---|---|---|---|
| 119,00 zł | 7,03 zł | 2 | 14,07 zł |
| 104,97 zł | −2,46 zł | 3 | −7,38 zł |
Popyt jest wyraźnie elastyczny, przychód rośnie o jedną trzecią, a mimo to obniżka zamienia zysk w stratę, bo nowa cena jest poniżej progu opłacalności tej oferty. Elastyczność mówi, jak zareagują klienci. Czy warto obniżyć cenę, mówi dopiero porównanie z kosztami.
Jak interpretować wynik?
| Wartość bez znaku | Popyt | Co to znaczy dla ceny? |
|---|---|---|
| powyżej 1 | elastyczny | obniżka zwiększa przychód; sprawdź, czy także zysk |
| równa 1 | jednostkowy | przychód się nie zmienia |
| poniżej 1 | nieelastyczny | obniżka zmniejsza przychód; często opłaca się podwyżka |
W przykładzie obie metody dają wartość powyżej 1, czyli popyt elastyczny. Na marketplace to częsta sytuacja przy produktach, które sprzedaje kilku sprzedawców na jednej karcie: kupujący widzi oferty obok siebie i wybiera tańszą.
W praktyce na Empiku
Elastyczność na marketplace mierzy się trudniej niż w podręczniku, bo sprzedaż zależy też od pozycji oferty, sezonu i tego, co robi konkurencja. Kilka zasad pomaga:
- porównuj okresy tej samej długości, np. 14 dni przed zmianą i 14 dni po,
- unikaj okresów świątecznych i promocji,
- patrz na zysk, nie tylko na sztuki i przychód.
oGrosika pokazuje przy każdej ofercie zmienionej przez automat sprzedaż dzienną przed zmianą i po niej: to opisujemy na stronie efekt zmian cen. Jak elastyczność wpływa na wybór strategii, przeczytasz w dziale o cenach i marży.
Najczęstsze błędy
- Wniosek z jednego dnia. Dzienna sprzedaż waha się sama z siebie; potrzebujesz co najmniej kilkunastu dni.
- Mieszanie metod. Prosta i łukowa dają różne liczby; porównuj wyniki liczone tak samo.
- Przychód zamiast zysku. Elastyczny popyt nie znaczy, że obniżka się opłaca.
Pytania
Jak obliczyć elastyczność cenową popytu?
Podziel procentową zmianę sprzedanej ilości przez procentową zmianę ceny. Przy obniżce z 119,00 do 104,97 zł i wzroście sprzedaży z 2 do 3 sztuk dziennie wychodzi −4,24 metodą prostą i −3,19 metodą łukową.
Dlaczego elastyczność cenowa popytu jest ujemna?
Bo cena i popyt zwykle zmieniają się w przeciwnych kierunkach: gdy cena spada, sprzedaż rośnie. Dlatego interpretuje się wartość bez znaku.
Co oznacza elastyczność większa od 1?
Popyt jest elastyczny: procentowa zmiana sprzedaży jest większa niż zmiana ceny, więc obniżka zwiększa przychód. O zysku decyduje jeszcze marża.
Czym różni się metoda łukowa od prostej?
Metoda łukowa dzieli zmianę przez średnią z wartości przed i po, dzięki czemu wynik jest taki sam niezależnie od kierunku zmiany.